SARIYAHŞİ İLÇESİ GENEL DURUMU
1- Bölgenin Genel Olarak Tanıtılması
2- Mahalli İdareler
3- Asayiş ve Güvenlik Durumu
4-Yürütülmekte Olan Belli Başlı Çalışmalar ve Yatırım Faaliyetleri
5- Önemli diğer Sorunlar
6- Öneriler.
01 İLÇENİN GENEL OLARAK TANITILMASI
a) Tarihi ve coğrafi yapısı
Sarıyahşi İlçesinin kuruluş tarihi kesin olarak bilinmemektedir. İbrahim Hakkı Konyalı’nın “Abideleri ve Kitabeleri ile Şereflikoçhisar Tarihi” adlı eserinde yer alan bilgilere göre; Sarıyahşi'nin XIII.yüzyıl ortaları ile XIV.yüzyıl başlarında kurulduğu anlaşılmaktadır.
Oymaklar önce şu an Kırşehir sınırları içindeki Rumkuş adlı mevkiden Sarıyahşi yaylasına yerleşmişlerdir. Sonrada bugünkü ilçenin bulunduğu yere yerleşerek burada Sarıyahşi köyünü kurmuşlardır. Sarıyahşi yedi örenin ortasına kurulmuştur. Taşlı Ören mevkiinde Grekçe yazılı bir mezar taşı bulunmuştur. Kurtuluş mahallesinde Selçuklu Caminin tamiri esnasında cami önünde mermerden yapılı bir aslan başı ve kiliselerde kullanılan uzun mermerler gibi bazı mimari parçalara rastlanmıştır.
Yörede MÖ.323'de Büyük İskender İmparatorluğu, 632'de Bizans İmparatorluğu egemen olmuş, 1040 yılına kadar Bizans imparatorluğu hakimiyetini devam ettirmiştir.
Malazgirt Savaşı'ndan (1071) sonra,1096'da Selçukluların egemenliğine girmiş, 1356 yılında Türk beyliklerinin kuruluşuna kadar Selçuklular hakimiyetini sürdürmüştür.1481 yılında da Osmanlı topraklarına katılmıştır.
Sarıyahşi, Ankara İli Şereflikoçhisar İlçesine Bağlı Kasaba iken, 15.06.1989 tarih ve 3587 Sayılı Kanun ile İl olan Aksaray’a bağlanarak İlçe statüsünü kazanmıştır.
İlçe, İç Anadolu Bölgesinin Kızılırmak bölümünün güneyinde, Hirfanlı Baraj Gölünün 5 Km yakınındadır. Kuzeyinde Kırşehir İli, Doğusunda Agaçören İlçesi, Batısında Ankara İline bağlı Evren ve Şereflikoçhisar İlçeleri bulunmaktadır. İlçenin yüzölçümü toplam 224 km2 olup, rakımı 870 m dir. İlçede İç Anadolu’ nun tipik karasal iklimi hüküm sürmekle beraber, Hirfanlı Baraj Gölünün etkisi ile kışları ılıman, yazları kurak ve sıcak geçmektedir.
İlçede önemli bir orman varlığı bulunmamasına rağmen, bölgedeki diğer İlçelere göre daha ağaçlık durumda olup; dere ve akarsu yataklarında çoğunlukla kavak ve söğüt ağaçları ile kısmen de olsa meyve ağaçları mevcuttur. Aksaray Ağaçlandırma Başmühendisliği tarafından Sosyal Tesislerin bulunduğu alanda 10 hektarlık ağaçlandırma çalışması yapılmıştır. İlçe Merkezi ve Köylerimizde ağaçlandırma çalışmaları İlçemiz Köylere Hizmet Götürme Birliği ve Yerel İdare Kuruluşlarımız tarafından sürdürülmektedir.
b) Nüfus Durumu
İlçe nüfusu 1997 yılı nüfus sayımına göre 10.700 iken 2000 yılı nüfus sayımında 12.120 olmuştur. Toplam İlçe nüfusunun; 7.751’i İlçe merkezinde, 4.369’ü belde ve köylerde yaşamaktadır.
İLÇE NÜFUSUNUN 2000 YILI NÜFUS SAYIMINA GÖRE DAĞILIMI
İlçe merkezi : 7,751
Boğazköy Kasabası : 3,041
Bekdik Köyü : 554
Sipahiler Köyü : 264
Demirciobası Köyü : 241
Yaylak Köyü : 179
Yenitorunobası Köyü : 90
c) İdari Durumu
Zamanla artan nüfusu ile 1957 yılında Kasaba olan Sarıyahşi; 15.06.1989 tarih ve 3578 Sayılı Kanun ile İl olan Aksaray İline bağlanarak ilçe olmuştur. İlçeye bağlı bir belde ve beş köy bulunmaktadır. Köylerin ilçe merkezine uzaklıkları 5 ila 12 Km arasında değişmektedir. Köy yollarının tamamı asfalt olup ulaşım yönünden sıkıntı çekilmemektedir. Köyler toplu yerleşim alanında olup mezrası olan köy bulunmamaktadır. Köylerin tamamında cami, okul, telefon, elektrik ve kapalı şebeke içme suyu mevcuttur. Yaylak ve Sipahiler Köylerinde kanalizasyon şebekeleri bulunmakta ve faal durumdadır.
Kamu Kurum ve Kuruluşları
İlçemizde faaliyet gösteren Kamu kurum ve kuruluşları personel araç ve bina durumu kısaca şöyle özetlenebilir.
Kaymakamlık; Belediyeye ait binada 1 Kaymakam, 1 Yazı İşleri Müdürü, 1 VHKİ, 1 Şoför, 1 Hizmetli, 1 Özel İdare Müdürü, 1 Hizmetli, 1 Vakıf Saymanı 1 Vakıf Sekreteri, 1 Makam Aracı ile hizmet vermektedir.
Malmüdürlüğü; Belediyeye ait binada 1 Müdür Vekili, 3 Memur, 1 Hizmetli ile hizmet vermektedir.
Askerlik Şubesi Başkanlığı Merkez Belediye binasında 1 Asteğmen, 1 Astsubay, 2 Memur 4 güvenlik görevlisi ve1 Hizmetli ile hizmet vermektedir.
Nüfus Müdürlüğü Belediye binasında 1 Müdür, 1 VHKİ, 1 Sözleşmeli Memur, 1 Hizmetli ile hizmet vermektedir.
Tapu Sicil Müdürlüğü; Belediye Hizmet Binasında 1 Müdür (geçici görevli), 1 Hizmetli ile çalışmalarına devam etmektedir.
Adliye teşkilatı; “Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun 09/06/2004 tarih ve 287 sayılı kararı ile Şereflikoçhisar İlçesine bağlanmıştır.
Milli Eğitim Müdürlüğü; Okula ait Binada 1 Müdür Vekili, 2 Memur 2 Hizmetli ile çalışmalarını sürdürmektedir.
Sağlık Grup Başkanlığı; 1 hastane ve 2 sağlık Ocağında; 4 doktor, 1 Diş Hekimi 2 Sağlık Memuru, 4 Hemşire, 2 Ebe, 2 Laborant 2 Memur, 1 Şoför 5 Hizmetli 2 Ambulans ile hizmet vermektedir.
Tarım Müdürlüğü Merkez Belediyesine ait Binada 1 Müdür (Ziraat Mühendisi) 1 Ziraat Mühendisi, 2 Veteriner 1 Veteriner Sağlık Teknisyeni, 1 Ziraat Teknisyeni, 1 Şoför, 3 Tarım İşçisi, 1 Hizmetli 1 Araç ile hizmet vermektedir.
İlçe Müftülüğü; Diyanet Vakfına ait binada 1 Müftü, 1 VHKİ, 9 İmam Hatip, 1 Müezzini Kayyım, 1 Hizmetli, 1 Şoför, 1 Araç ile hizmet vermektedir.
PTT Müdürlüğü; Kendisine ait binada 1 Veznedar Müdür Vekili, 1 Memur, 1 Dağıtıcı, TELEKOM Şefliğinde 2 işçi 1 kiralık araç ile hizmet vermektedir.
MEDAŞ İşletme Şefliği; Şahsa ait Kiralık binada, 1 Şef, 1 Veznedar, 1 Güvenlik Görevlisi, 2 İşçi 1 Kiralık araç ile hizmet vermektedir.
T.C.Ziraat Bankası; Belediyeye ait Kiralık Binada, 1 Müdür, 1 Şef, 3 Memur, 1 Güvenlik Görevlisi, 1 temizlik şirketi görevlisi ile hizmet vermektedir.
d) Sosyal durumu
İlçede yaşayan halkın çoğunluğu tarım ve hayvancılık ile uğraşmakta olup; ancak imkânların yetersiz oluşu nedeniyle, ilçeden yurtdışı ve yurt içindeki büyük şehirlere göç vardır. İlçe ekonomisi yurtdışında çalışan işçilere bağlı olarak iyi durumdadır. İlçede ağırlıklı olarak bakkal, kahvehane, berber, inşaat malzemesi, beyaz eşya, mobilya, hazır giyim, dükkânları bulunmaktadır. Değirmen, elektrik, su tesisatçısı, lokanta, fırın ve araç tamirhaneleri de mevcuttur.
Özellikle yurtdışında çalışan vatandaşlarımız, ilçe merkezi ve köylerine modern usullerle konut yaptırmakta, yaz tatili ve bayramlarda bu konutları kullanmaktadırlar. Konut sayısı fazla olmasına rağmen kiralık konut sıkıntısı çekilmektedir.
İlçemizde 1 futbol sahası, 1 halı saha 1 voleybol sahası ayrıca okul bahçelerinde 3 voleybol sahası ve 1 basketbol sahası bulunmaktadır. Ayrıca İlçede Öğretmenevi Lokali, PTT Müdürlüğü ve Merkez Belediyesinin misafirhaneleri mevcuttur. İlçemizde otel yoktur.
İlçe genelinde toplam üç adet sosyal tesis bulunmaktadır. Bunlardan ikisi Hirfanlı Baraj Gölü kıyısında olup Belediyeye ait olanı Belediye tarafından restoran olarak işletilmekte, İl Özel idaresince yaptırılan konaklama amaçlı diğer tesis ise kullanılmamakta olup atıl durumdadır. Boğazköy göledi kenarında olan Boğazköy Belediyesine ait tesis ise özel şahıslar tarafından işletilmektedir.
Sağlık Hizmetleri
İlçemiz merkezinde 30 yataklı Devlet Hastanesi ve 2 adet sağlık ocağı bulunmakta olup bunlardan birisi İlçe merkezinde diğeri Boğazköy beldesinde yer almaktadır. İlçe genelinde 4 Doktor, 1 Diş Hekimi, 4 Hemşire 2 Ebe 2 Sağlık Memuru 2 Laborant 2 Memur, 1 Şoför 4 Hizmetli mevcut olup, Köylerimizin İlçe Merkezine yakın olması nedeni ile köylerde Sağlık Ocağı ve Sağlık Evi bulunmamaktadır.
e) Eğitim ve Kültür Durumu
İlçemiz merkezinde 1 Genel lise, 2 İlköğretim Okulu, Boğazköy Beldesinde 1 İlköğretim Okulu ve Bekdik Köyünde 2. inci kademesi taşımalı olmak üzere 1 İlköğretim Okulu bulunmaktadır. Bağlı diğer köylerimizde 1 ve 2. kademe eğitimi Merkez Fatih İlköğretim Okulunda taşımalı olarak devam etmektedir. İlçemizde toplam 49 Öğretmen, 691 öğrenciye eğitim ve öğretim verilmektedir.
Halk Eğitim Müdürlüğü faaliyetleri; İlçemizde Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğü mevcut olup 1.Müdür Vekili, 1 Hizmetli görev yapmaktadır. 11 kurs programında 279 kursiyere eğitim verilmektedir.
İlçemizde öğretmen açığı bulunmamakla birlikte 1 sözleşmeli, 6 ücretli öğretmen ve 1 Kadrosuz usta öğretici görev yapmaktadır. İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü 1 Milli Eğitim Müdürü Vekili ile hizmet vermekte olup, Okul Müdürlükleri Boğazköy İlköğretim Okul Müdürlüğü dışında asaleten yürütülmektedir. İlçemiz nüfusunun ; %92’si okuryazar olup, bunlardan %60 okuryazar ve ilköğretim mezunu veya devam ediyor, %30 lise ve dengi okul mezunu veya öğrenim görmekte, %10 yüksekokul mezunu veya öğrenimine devam ettirmektedir. İlçemizde 1 Halk Kütüphanesi olup başkaca, kültürel alanda faaliyet gösteren kurum bulunmamaktadır.
f) Ekonomik Yapı, Tarım ve Hayvancılık
İlçe halkı genelde tarım, hayvancılık, esnaf ve zanaatkârlık ile geçimlerini temin etmektedir. Bunun yanı sıra İlçe merkez, Belde ve Köylerinde yurtdışında çalışan çok sayıda vatandaşımızın olması İlçe ekonomisine dolaylı katkı sağlamaktadır.
İlçe halkının sosyal güvence kapsamı dışında kalanlarının çoğunluğu, Yeşil Kart ve 2022 sayılı Kanun imkânlarından yararlanmaktadır. İlçemiz genelinde 1240 kişiye yeşil kart verilmiştir. Ekonomik gücü yeterli olmayan vatandaşlarımıza ve öğrencilere Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı tarafından ayni ve nakdi yardımlar düzenli olarak yapılmaktadır.
İlçe merkezinde ve Boğazköy Beldesinde birer sulama amaçlı gölet mevcut olup; kısmen sulu tarım yapılmakta ancak İlçe genelinde tahıl üretimi ağırlık teşkil etmektedir. Kısmen de bağcılık, meyvecilik, pancar ve bakliyat üretimi yapılmaktadır.
İlçemizde T.C. Ziraat bankası mevcut olup, bankacılık işlemleri bu banka aracılığı ile yürütülmektedir.
İlçemiz Merkezinde 9 kahvehane ve çay ocağı, l aile çay bahçesi, 2 Sosyal tesis, 1 lokanta, 2 köfteci 1 adet pideci fırını ve 2 adet de birahane bulunmaktadır.
İlçenin tarım aletleri tamir ve imal eden atölye, mobilya (marangoz) atölyeleri, elektrik, kaporta, boya, oto yıkama, oto tamirhanesi, oto yedek parça, demir doğrama ve un değirmeni olan küçük bir sanayisi bulunmakta olup, bu atölyeler 5 Köy,1 Belde ve İlçe Merkezine hizmet vermektedir.
Yine İlçemiz Yaylak Köyünde bulunan Ocaktaş Aş.ye ait Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığından ruhsatlı yer döşemesi ve dış cephe kaplamasında kullanılmak üzere 17 işçi 12 ay, 1.500 m3 yıllık üretim ve 50 yıl rezervi bulunan granit çıkarılmakta, işlemesi Kırşehir İlinde yapılmaktadır.
İlçemiz Merkezinde Salı günleri Kasaba ve Köylerimiz ile birlikte diğer komşu İlçelere ve köylere hizmet veren halk pazarı kurulmaktadır.
Yeraltı Zenginlikleri
Doğal Kaynak Suyu: Bekdik köyü yakınında bulunan ve halkımız tarafından içmece olarak bilinen bir doğal su kaynağı bulunmaktadır. Halk arasında bu doğal sudan sabah aç olarak içen kişilerin, çeşitli cilt ve iç hastalıklarından kurtulduğuna inanılmakla birlikte, bu konuda yapılmış bilimsel tetkik ve araştırmalara dayalı veriler bulunmamaktadır.
Maden:
URANYUM: Bekdik Köyü ve Kızılırmak beldesinde uranyum madeni mevcut olup MTA araştırmalarına göre yeterli rezerv bulunmadığı tespit edilmiştir.
TAŞ : Bekdik Köyü ve Sarıyahşi arasında bulunan içme suyunun çıktığı yerde güzel değişik renkte taş çıkarılmaktadır.
GRANİT: Yaylak köyünde granit taşı çıkarılmaktadır
g) Ulaştırma durumu
İlçemiz, İl Merkezine 110 km uzaklıkta olup, Ağaçören İlçesine 18 km, Evren İlçesine 5 km, Şereflikoçhisar İlçesine 32 km ve Kırşehir İline 60 km, Harmandalı Beldesine 14 km, Ortaköy İlçesine 40 km uzaklıktadır. Mevcut Köy yolları 37 km olup tamamı asfalttır.
İlçemiz ve köylerinde, içme suyu, elektrik ve telefon mevcut olup, İlçe Merkezi, Sipahiler ve Yaylak Köylerinde de kanalizasyon vardır.
3- MAHALLİ İDARELER
a) İlçe Özel İdare Müdürlüğü
İlçe Özel İdare Müdürlüğü hizmetleri Mülkiyeti Belediyeye ait Hükümet Konağının bulunduğu binada 1 Müdür ve 1 Hizmetli ile yürütülmektedir. İlçede Özel İdareye ait gayrimenkul olarak Kaymakam Lojmanı, 7 adet okul ve okul yeri arsası ve Hirfanlı baraj gölü kenarında İnşaatı tamamlanmış ve atıl durumda bir sosyal tesis bulunmaktadır.
b) Belediyeler
Sarıyahşi Merkez Belediye Başkanlığı 5 KASIM 1957 yılında Kasaba Belediyesi olarak kurulmuş olup 15 HAZİRAN 1989 tarihinde İlçe Belediyesi statüsü almıştır. 2007 yılı bütçesi 2. 866. 778 YTL olarak öngörülmüş 61 personel 18 araç ile kendi binasında hizmet vermektedir.
Boğazköy Kasabası Belediye Başkanlığı; 07.12.1988 tarihinde belediye statüsü kazanmış; 26 MART 1989 Mahalli seçimleri ile Kasaba Belediyesi olarak faaliyete geçmiştir. 2007 yılı bütçesi 920.000,YTL olarak öngörülmüş 13 personel 13 araç ve 1 büz makinesi ile kendi binasında hizmet vermektedir.
c) Köyler
İlçemize bağlı 5 köy bulunmaktadır. Köylerin ilçeye uzaklıkları 5-12 Km. arasında değişmekte ve asfalttır. Köy yolarının toplamı 32 Km. olup ulaşım yönünden herhangi bir sıkıntı çekilmemektedir. Köylerin hepsinde elektrik su ve telefon bulunmaktadır.
SIRA NO
KÖYÜN ADI
YOL DURUMU
İÇME SUYU
KANALİZASYON
1.
Bekdik
Asfalt
Kapalı Şebeke
Yok
2.
Sipahiler
Asfalt
Kapalı Şebeke
Var
3.
Yaylak
Asfalt
Kapalı Şebeke
Var
4.
Demirciobası
Asfalt
Kapalı Şebeke
Yok
5.
Yenitorunobası
Asfalt
Kapalı Şebeke
Yok
D. Köylere Hizmet Götürme Birliği
Sarıyahşi İlçesi Köylerine Hizmet Götürme Birliği 25-01-1995 gün ve 6527 sayılı Kararname ile kurulmuştur. 2007 yılı bütçesi 340.000,00 YTL olarak öngörülmüştür.
04 ASAYİŞ VE GÜVENLİK
a)Genel Durum
İlçemizde; İlçe Emniyet Amirliği ve İlçe Jandarma Komutanlığı teşkilatları bulunmakta, asayiş konusunda herhangi bir sıkıntı görülmemektedir.
b) Emniyet Amirliği ve Jandarma Komutanlığı Teşkilatları
İlçe Jandarma Komutanlığı; 5 Astsubay, 5 Uzman J. Çvş. 25 er ve erbaş 3 araç ile kendi hizmet binasında çalışmalarını yürütmektedir. Asayişe müessir terör olayları olmamıştır. 12 adet lojmanı bulunmaktadır.
İlçe Emniyet Amirliği; 1 Emniyet Amir Vekili, (Komiser) 13 Polis Memuru, bir araç ile kendi hizmet binasında çalışmalarını yürütmektedir. 12 adet lojmanı mevcuttur.
05 YÜRÜTÜLMEKTE OLAN BELLİ BAŞLI ÇALIŞMALAR VE YATIRIM FAALİYETLERİ
Köylerimizde bozuk olan yolların tamiri, ilave içme suyu çalışmaları ve kanalizasyonu olmayan Köylere kanalizasyon yapımı için gerekli çalışmalar yürütülmekte olup, Hükümet Konağı yapımı için yer tahsisi yapılmış, ayrıca mevcut kullanmakta olduğumuz binanın devrini yapıp ilave yapmak sureti ile hükümet konağı olarak kullanılması düşünülmektedir.
İlçemiz Fatih İlköğretim Okulu bahçesine müstakil Anaokulu yapılı tamamlanmış ikinci öğretim döneminde hizmet vermeye başlamıştır.
Spor etkinlikleri için bir adet halı saha yapılarak hizmete açılmıştır.
Müftülük hizmet binasının ikinci katının lojman olarak kullanılabilmesi için tadilat yapılıp hizmete sunulmuştur.
Köylere Hizmet Götürme Birliği Başkanlığınca 2005 yılı KÖYDES Yatırım Programı kapsamında Yaylak-Ş.Koçhisar güzergahındaki 4.5 Km. lik yol ile Boğazköy-Bekdik güzergahındaki 2.5Km. lik yolun birinci kat asfalt sathi kaplama işi için Bakanlıktan 280.000,00YTL: ödenek gönderilmiş ve bu yolların yapımı tamamlanmış, toplam 163.755,00YTL ödeme yapılmıştır.
2006 yılı KÖYDES projesi kapsamında Sarıyahşi-Bekdik güzergahındaki toplam 9Km. lik yolun 2. kat asfalt kaplama işi ile Bekdik köyünün içme suyu projesi programa alınmış olup bu iki proje için toplam olarak 223.800,00YTL. ödenek tahsis edilerek projelerin ihaleleri gerçekleştirilmiştir. İstekli firmalara yer tesliminden sonra projenin faal hale gelmesi için çalışmalar başlatılacaktır.
Köy Hizmetleri Koordinatörlüğünce 2006 yılı yatırım programına alınan Bekdik-Saraycık güzergahındaki 7Km. Sarıyahşi Yenitorunobası köyü güzergahındaki 11Km. ve Yaylak-Sipahiler güzergahındaki 4Km. olmak üzere toplam 22Km. lik yolun 2. kat asfalt kaplama işleri gerçekleştirilecektir.
06 ÖNEMLİ SORUNLAR VE ÖNERİLER
İlçemizde hizmet veren Kamu Kurum ve Kuruluşları Hükümet Konağı olmadığı için dağınık ve fiziki koşulları yetersiz binalarda çalışmalarını devam ettirmektedir.
Kamu Kurum ve Kuruluşlarında personel yetersiz olup, yetişmiş eleman sıkıntısı çekilmektedir.
Devlet Hastanesinde Uzman Doktor, Doktor, sağlık personeli ve idari personel sıkıntısı çekilmektedir.
Yenitorunobası, Demirciobası ve Bekdik Köylerine kanalizasyon yapımına ihtiyaç vardır.
İlçemizde sosyo kültürel faaliyetleri karşılamak almacıyla bir Öğretmen evine ihtiyaç duyulmaktadır.
İlçemiz de mevcut Lisede Matematik ve Fen alanlarında eğitim verilebilmesi için 6 dersliğe ihtiyaç vardır.
Köylerde çiftçilerin kullandıkları arazi yollarının greyder vasıtasıyla düzeltilmesi gerekmektedir.
Tarımsal faaliyetler, su ürünleri ve Turizm alanında Fakülte ve Yüksek Okula ihtiyaç vardır.
Toprak Mahsulleri Ofisi ve pancar alım merkezinin sezonluk ta olsa açılmasına ihtiyaç vardır.Yer, makine, araç gereç mevcut sadece personel ihtiyacı vardır.
Sarıyahşi-Şereflikoçhisar bağlantılı Demirciobası yolunun Karayolları yol ağına alınmasına ihtiyaç vardır.
Bekdik Köyü sınırları içerisinde bulunan Termal su hakkında gerekli inceleme ve araştırmaların yapılarak tesisleştirilmesine ihtiyaç vardır.
Erdoğan Turan ERMİŞ
Kaymakam
